Atrakcja Małopolski z gatunku tych osobliwych. Pustynia Błędowska to Sahara na miarę naszych (klimatycznych) możliwości. Za to wrażenie robi odwrotnie proporcjonalne do rozmiarów. Czytaj: DUŻE.

Taka piękna katastrofa

Powstanie Pustyni Błędowskiej jest przykładem szczególnego splotu uwarunkowań przyrodniczych i antropogenicznych.

To oficjalna wersja. Do mnie jednak bardziej przemawia wyimek z książki Hajstry Adama Robińskiego: średniowieczna katastrofa ekologiczna. Pod koniec dziewiętnastego wieku rozgrzeszy ją geograf Wacław Nałkowski (zbieżność nazwisk z Zofią, autorką Medalionów, wcale nie przypadkowa; Wacław jest jej ojcem).

Zwiedzanie Pustyni Błędowskiej. Pustynia Błędowska punkt widokowy. Darmowe atrakcje małopolski

Rozgrzeszy nazywając tę połać ziemi jałowej „polską Saharą”. Według Robińskiego robi to z przekory. Żart czy nie, wystarczyło. Lawina ruszyła. Od tamtej pory o lotnych piaskach koło Olkusza inaczej niż pustynia mówić i pisać się nie będzie. A Pustynia jest Błędowska, nie dlatego, że jej powstanie było (ludzkim) błędem. Wieś Błędów (dziś peryferyjna dzielnica Dąbrowy Górniczej) po prostu leżała na jej obrzeżach.

Zwiedzanie Pustyni Błędowskiej. Pustynia Błędowska punkt widokowy. Darmowe atrakcje małopolski

Punk widokowy Dąbrówka

Dzieje Pustyni Błędowskiej to tragifarsa w odcinkach

Odcinek pierwszy: lodowiec. To on trzy miliony lat temu zwlókł na pogranicze Wyżyny Śląskiej i Olkuskiej nieskończone ilości piachu.

Odcinek drugi: Dziesięć tysięcy lat temu lodowiec ustępuje, a piach porasta sosnami.

Pustynia Błędowska zwiedzanie. Darmowe atrakcje małopolski. Okolice Krakowa turystyka

Odcinek trzeci: Mamy średniowiecze, a pobliski Olkusz to zagłębie rud ołowiu i srebra. Kopie się je tu na potęgę i przetapia w prostych, opalanych węglem drzewnym, hutach. Morze polodowcowych sosenek idzie więc pod topór. Zostaje goły piach.

Zwiedzanie Pustyni Błędowskiej. Pustynia Błędowska punkt widokowy. Darmowe atrakcje małopolski

Odcinek czwarty: Wacław Nałkowski w Geograficznym rzucie oka na dawną Polskę (1888) wymyśla „polską Saharę”. Ale to już wiemy.

Odcinek piąty: Dwudziesty wiek. Polska pustynia udaje Afrykę. W czasie drugiej wojny światowej ćwiczy tu Afrika Korps. Dwadzieścia lat później Jerzy Kawalerowicz kręci „Faraona”. A Polskie Towarzystwo Astronomiczne testuje pierwsze rakiety.

Zwiedzanie Pustyni Błędowskiej. Pustynia Błędowska punkt widokowy. Darmowe atrakcje małopolski

Resztki bunkra na Pustyni Błędowskiej

Odcinek szósty: Nad Pustynię Błędowską nadciągają czarne chmury. Okoliczni mieszkańcy mają dość wymiatania piachu z progów domostw. Problem lotności pustyni znany jest od zawsze, ale dopiero władza ludowa na serio bierze się do dzieła i (jakieś sześćset lat po szkodzie) pustynię obsadza. Najpierw wierzbą kaspijską, potem sosnami i topolami.

Pustynia Błędowska zwiedzanie. Darmowe atrakcje małopolski. Okolice Krakowa turystyka

Odcinek siódmy: Dwudziesty pierwszy wiek przynosi breaking news: Pustynia jednak lepsza niż las od linijki. Trzeba chronić pustynię! Ratować przed zarastaniem. Zaczyna się wielkie karczowanie.

Do 2014 roku udało się wylesić ponad 430 hektarów. Ale już dwa lata później widać było, że roślinność nie da za wygraną. Naukowcy nazywają to sukcesją. Jakby piach, który raz zakosztował wegetacji, już zawsze chciał być lasem. (Hajstry, s. 106-107)

Atakama to to nie jest. Sahara tym bardziej

To nie tak, że Pustynia Błędowska to piach bez końca. Co nie znaczy, że nie robi wrażenia. Oj robi, robi. Tyle że w kategorii ‘osobliwość pejzażu’.

Pustynia Błędowska zwiedzanie. Darmowe atrakcje małopolski. Okolice Krakowa turystyka

Z pewnej odległości wygląda jak:

Dziura w krajobrazie.
Lej po megabombie.
Oaza na opak (piasek w lesie, nie las w piasku)

Pustynia Błędowska zwiedzanie. Darmowe atrakcje małopolski. Okolice Krakowa turystyka

I bardziej fantazyjnie:

Naleśnik gigant.
Pamiątka po wizycie UFO: Kosmici zwinęli tyle lasu ile dali radę i odlecieli w nieznane.
Albo to była koparka wielka jak stado mastodontów.
A może kwasu z nieba się ulało?
(ten ostatni pomysł wcale nie taki od czapy, bo kominy dawnej Huty Katowice migoczą w tle)

Zaskoczenie jest tym większe, bo po drodze nic tych widoków nie zapowiada. Zielone pagórki, trawa, las, wreszcie Chechło – wieś ulicówka jakich wiele w Małopolsce. Ostatni podjazd, jakaś kępa drzew i bach. Widok na wielkie piaskowe NIC.

Pustynia Błędowska zwiedzanie. Darmowe atrakcje małopolski. Okolice Krakowa turystyka

Pustynia Błędowska: punkty widokowe

Pierwsze wrażenie robi się tylko raz, dlatego zwiedzanie (cóż, słowo trochę na wyrost) Pustyni Błędowskiej proponuję zacząć od punktu widokowego Dąbrówka w Chechle.

Z tarasu widokowego (dostosowanego do potrzeb osób z niepełnosprawnościami) można pogapić się na „małopolską Saharę” (okrutnie bawi mnie to określenie Pustyni Błędowskiej). Albo od razu wpłynąć na suchego przestwór oceanu. Czyli wejść na pustynię.

Pustynia Błędowska zwiedzanie. Darmowe atrakcje małopolski. Okolice Krakowa turystyka

Pustynia Błędowska od strony Dąbrówki

Paradoksalnie najtrudniejszym momentem ‘eksploracji’ będzie zejście z Dąbrówki. Bo piach sypie się do butów, a stopy się zapadają, zdarza się, że i po kostki. Poniżej skarpy po pustyni spaceruje się już jak po plaży (minus ryzyko zmoczenia nóg).

Widoki z tarasu widokowego na wzgórzu Czubatka w Kluczach są mniej spektakularne. Zresztą – rzecz wymagająca dopowiedzenia – Pustynia Błędowska jest jedna, ale przedzielona Białą Przemszą i porastającym ją pasem zieleni. Z Czubatki roztacza się widok na część południową oraz lasy Błędowskie. Pustynię ogląda się tu z bezpiecznej odległości. Ryzyko piasku w butach zerowe.

Pustynia Błędowska zwiedzanie. Darmowe atrakcje małopolski. Okolice Krakowa turystyka

Pustynia Błędowska widziana z Czubatki

Punkt widokowy Czubatka ma jednak nad Dąbrówką tę przewagę, że dzięki tablicom informacyjnym wiadomo na co się gapimy. Pustynia Błędowska – pustynią, ta opisu nie wymaga. Ale na horyzoncie majaczy też poligon, wieże (kościołów w Błędowie czy Kluczach) i kominy (dawnej Huty Katowice).

Pustynia Błędowska dojazd i informacje praktyczne

Po pierwsze i najważniejsze: mapy gugla do obu punktów widokowych na Pustyni Błędowskiej prowadzą bezbłędnie. Są też drogowskazy, ale dyskretne, więc trzeba ich uważnie wypatrywać.

Dąbrówka i Czubatka na mapie google

Na miejscu bezpłatny parking (trochę na dziko). I samotne toitoiki. Innych wygód/atrakcji/podniet brak. I dobrze.

Bo Pustynia Błędowska to teren jeszcze turystycznie nieskolonizowany. Jeszcze, bo jest to miejsce z kosmicznym potencjałem i idę o zakład, że za dekadę będzie nie do poznania. Tylko od lokalnych włodarzy zależy, w którą stronę te zmiany pójdą.

Na razie jest tak:

Aby legalnie przenocować na Pustyni Błędowskiej, trzeba złożyć wniosek. Potem, jeśli wójt się zgodzi, podpisać umowę i jeszcze protokoły przekazania i zwrotu. „Korzystający zwraca udostępniony teren w stanie uporządkowanym i w wymaganym terminie.” (Hajstry, s. 97-98)

Fantazji wystarczyło też na kolejny punkt widokowy – kompleks wiat i kładek Róża Wiatrów w Kluczach. Jego obecność odnotowuję z pobudek czysto kronikarskich, bo po Czubatce i Dąbrówce Pustyni Błędowskiej było mi już dość.

Pustynia Błędowska zwiedzanie. Darmowe atrakcje małopolski. Okolice Krakowa turystyka

Natomiast przetestowałam obiad dnia w Restauracji Rodzinnej w Domu Kultury „Papiernik” (ul. Rudnicka 2a w Kluczach). Cena (13 złotych) była adekwatna do smaku i jakości posiłku. Za to wnętrza restauracji bardzo przyjemne. I kawę też mają.

Jeśli będziecie jechać od strony Krakowa, koniecznie zajedźcie też do Olkusza! Klik tutaj, aby sprawdzić co warto w nim zwiedzić.
[DOPISEK] Nadal nie pozbyłam się całego piasku z butów.

Zwiedzanie Pustyni Błędowskiej. Pustynia Błędowska punkt widokowy. Darmowe atrakcje małopolski

Natomiast bez względu na to czy na Pustynię Błędowską wybieracie się czy nie bardzo, bardzo polecam Hajstry Adama Robińskiego (Wydawnictwo Czarne) – książkę, która popchnęła mnie do tej wycieczki i pewnie popchnie do kolejnych. Czytajcie!


Ciekawy wpis? Puść go dalej! 
Nie chcesz przegapić kolejnych? Słusznie!
Dodaj mnie do Feedly albo polub na Instagramie lub Facebooku!
Lub zapisz się na newsletter. Zero spamu, tylko powiadomienia o nowych artykułach! 

A teraz sprawdź skrzynkę i kliknij w potwierdzający link.

DZIĘKUJĘ!

Komentarze